E-learning, nauczanie zdalne
Na tej stronie:
Wstęp
Pierwsze rozwiązanie e-learningowe składające się z dedykowanej platformy LMS (Learning Mangement System) oraz kursu mechaniki (fizyka) działającego na zasadzie programowanego nauczania utworzyłem w ramach pracy magisterskiej na AGH (2005). Już wtedy możliwości drzemiące w tym podejściu do nauczania wydawały mi się ogromne.
W następnych latach tworzyłem kolejne rozwiązania wspomagajace e-learning oraz uczestniczyłem w tworzeniu kursów e-learningowych jako konsultant, twórca wizji, kierownik projektu, projektant (strategii, funkcjonalności, architektury), dydaktyk medialny, programista oraz tester.
Nauczanie zdalne (E-learning)
Zdefiniowanie pojęcia e-learningu nie jest proste, gdyż e-learning ma wiele twarzy i każdy może go pojmować inaczej, na swój sposób. Paradoksalnie, najlepiej i najpełniej istotę e-learningu można określić na poziomie bardzo ogólnym, pasującym do wszystkich, bardziej szczegółowych określeń i specyfikacji jakie mu się przypisuje. A więc czym jest e-learning?
E-learning jest procesem niestacjonarnego nauczania (przekazywania wiedzy i informacji) za pomocą nowoczesnych technologii informatycznych. Technologie te wykorzystywane są do tworzenia, przetwarzania, przesyłania i prezentacji danych, informacji, szkoleń i wiedzy. E-learning związany jest z ideą ustawicznego kształcenia i podnoszenia kwalifikacji metodami jak najbardziej skutecznymi.
Jednak technologia w e-learningu to nie wszystko. E-learning łączy w sobie ścisłą w charakterze problematykę technologii pozwalającą odpowiedzieć na pytanie "w jaki techniczny sposób przygotować i przeprowadzić szkolenie" (informatyka, logika) oraz humanistyczne nauki pozwalające odpowiedzieć na pytanie "jak skutecznie szkolić" (dydaktyka, pedagogika, socjologia). W tym sensie e-learning ma charakter interdyscyplinarny.
Podczas tworzenia rozwiązania e-learningowego nie można zapomnieć o jego wymiarze ekonomicznym związanym z takimi wskaźnikami jak całkowity koszt uruchomienia (TCO - Total Cost of Ownership) oraz zwrot z inwestycji (ROI - Return On Investment).
Idea e-learningu nie zakłada wypierania tradycyjnych metod nauczania, a ma służyć ich pogłębianiu i uzupełnianiu (tzw. metody blended learning). Podejście nauczania mieszanego pozwala na wykorzystanie najlepszych cech nauczania stacjonarnego oraz zdalnego (distance education, distance learning) przy jednoczesnej możliwości redukcji kosztów i podniesienia atrakcyjności materiałów dydaktycznych. To właśnie możliwość uzyskania znacznych oszczędności w kosztach procesu kształcenia bez jednoczesnej potrzeby rezygnacji z jakości tego procesu jest jednym z motorów powodujących dużą popularność i szybki rozwój e-learningu.
Projektowanie instrukcji (Instructional design)
Projektowanie instrukcji (ID - Instructional Design) jest metodologią tworzenia szkoleń (nie tylko e-learningowych). Głównym celem projektowania instrukcji jest przygotowanie efektywnych, skutecznych i zgodnych z założeniami szkoleń przy wykorzystaniu jedynie niezbędnych zasobów (budżet, ludzie, sprzęt i oprogramowanie).
W procesie przygotowania szkolenia z wykorzystaniem metodologii projektowania instrukcji powinni brać ludzie o różnych umiejętnościach (większa gwarancja odniesienia sukcesu), ale za treść i jakość kursu zwykle odpowiada dydaktyk medialny. Dobry dydaktyk medialny, oprócz wrodzonych umiejętności przekazywania wiedzy w sposób jasny i przystępny, powinien znać problematykę projektowania instrukcji. Jeżeli obok tworzenia treści uczącej przygotowane sa również rozwiązania pozwalające na wykorzystanie tej treści (np. oprogramowanie komputerowe) kluczowym członkiem zespołu projektowego staje się też developer aplikacji e-learningowych.
Tworząc samodzielnie lub konsultując tworzone przez innych rozwiązania szkoleniowe zawsze mam na uwadze dobre praktyki i metody projektowania instrukcji.
Doświadczenie
Żeby w pełni zrozumieć i stosować ideę e-learningu (nauczania zdalnego) nie wystarczy o nim słuchać czy mówić. Trzeba wziąć udział w kursach e-learningowych przygotowanych przez innych, a następnie spróbować samodzielnie utworzyć przynajmniej jeden taki kurs. Dopiero wtedy okazuje się, że nie jest to takie proste - liczba decyzji, które trzeba podjąć i spraw, które trzeba wziąć pod uwagę jest bardzo duża.
Moje doświadczenia e-learningowe związane są nie tylko z uczestnictwem w kursach e-learningowych lecz przede wszystkim z ich tworzeniem oraz projektowaniem i programowaniem narzędzi wykorzystywanych w procesie zdalnego nauczania. Posiadam też certyfikat E-Learning By Design Certificate.
Od roku 2006 uczestniczę w inicjatywach organizacji The eLearning Guild jako członek stowarzyszony (Assosiated Member).
Materiały uzupełniające
Osoby zainteresowane bliżej tematami nauczania zdalnego, e-learningu oraz projektowania instrukcji zachęcam do zapoznania się z:
